Almannavarnanefndir móta stefnu og skipuleggja starf sitt að almannavörnum á sínu svæði í samræmi við lög um almannavarnir. Jafnframt skal tekið mið af stefnu stjórnvalda í almannavarna- og öryggismálum. Sveitarfélög og stofnanir á þeirra vegum skulu, í samráði við ríkislögreglustjóra og lögreglustjóra í umdæminu, kanna áfallaþol í umdæmi sínu.
Almannavarnanefndir vinna jafnframt að gerð hættumats og viðbragðsáætlana í samræmi við það, í samvinnu við ríkislögreglustjóra og lögreglustjóra í viðkomandi umdæmi.
Þegar almannavarnarástand ríkir starfar aðgerðarstjórn (AST) í héraði. Almannavarnanefndir skulu endurskoða hættumat og framkvæma prófanir á viðbragðsáætlunum í samvinnu við ríkislögreglustjóra. Almannavarnanefndir tilnefna a.m.k. einn fulltrúa í AST sem hefur það hlutverk að upplýsa almannavarnanefnd um störf AST.
Nefndin getur óskað eftir því að samhæfingarstöð annist stjórn aðgerða vegna tiltekinnar hættu.
Almannavarnanefndir eru skipaðar af sveitarstjórnum í hverju sveitarfélagi og fjöldi nefndarmanna er ákveðinn af sveitarstjórninni. Skipunartími nefndarmanna er fjögur ár, nema annað sé ákveðið í samþykktum um stjórn viðkomandi sveitarfélags. Sveitarstjórn skal skipa í almannavarnanefnd samkvæmt ákvæði sveitarstjórnarlaga um fastanefndir sveitarstjórna eftir sveitarstjórnarkosningar. Upplýsingar um skipan nefndarinnar skulu sendar Almannavarnadeild ríkislögreglustjóra.
Almannavarnanefnd skal skipuð fulltrúum úr sveitarstjórn og þeim fulltrúum sveitarstjórna sem í starfi sínu sinna verkefnum í þágu öryggis hins almenna borgara. Einnig skal lögreglustjóri þess umdæmis sem sveitarfélagið er í sitja í nefndinni. Almannavarnanefnd kýs sér sjálf formann, varaformann og ritara. Sveitarstjórnir geta ákveðið að fulltrúar viðbragðsaðila sem ekki eiga kjörna fulltrúa í nefndinni eigi áheyrnarfulltrúa. Áheyrnarfulltrúar hafa málfrelsi og tillögurétt.
Sé starfsmaður ráðinn sérstaklega til almannavarnanefndar stendur viðkomandi sveitarfélag, eða eftir atvikum sveitarfélög, straum af kostnaði við störf hans. Jafnframt getur fyrirkomulagið verið þannig að störf í þágu nefndarinnar og seta í henni séu hluti af starfsskyldum starfsmanns sem sinnir jafnframt öðrum verkefnum fyrir sveitarfélagið eða eitt af þeim sveitarfélögum sem standa sameiginlega að nefnd.
Sveitarstjórnum er heimilt að vinna saman að gerð viðbragðsáætlunar, semja um gagnkvæma aðstoð eða koma á fót sameiginlegri almannavarnanefnd. Sameining almannavarnanefnda eða samstarf þeirra er háð staðfestingu ráðherra. Æskilegt er að almannavarnanefndir fundi reglulega með nefndum aðliggjandi sveitarfélaga, sérstaklega þegar um er að ræða sömu hættur í tveimur eða fleiri aðliggjandi sveitarfélögum. Ríkislögreglustjóri hefur yfirumsjón þegar almannavarnanefndir tveggja eða fleiri sveitarfélaga gera viðbragðsáætlun.
Samkvæmt leiðbeiningum um störf almannavarnarnefnda skal formaður almannavarnanefndar boða til funda, eigi sjaldnar en tvisvar á ári, annan að vori og hinn að hausti. Fundarboð með dagskrá skal senda nefndarmönnum með hæfilegum fyrirvara. Fundi skal halda oftar ef formaður telur það nauðsynlegt eða ef meirihluti nefndarmanna óskar eftir því. Halda skal fundargerðarbók og skulu afrit samþykktra fundargerða send Almannavarnadeild ríkislögreglustjóra eigi síðar en tveimur vikum eftir fundi. Almannavarnadeild staðfestir móttöku á fundargerð og birtir á vef sínum.
Almannavarnardeild ríkislögreglustjóra hefur eftirlit með gerð hættumats í samráði við almannavarnanefndir. Almannavarnadeild veitir ráðgjöf vegna starfa almannavarnanefnda og fundar með þeim þegar þörf þykir. Fulltrúar almannavarnadeildarinnar eru helstu ráðgjafar og samstarfsaðilar í verkefnum sem almannavarnanefndum er falið samkvæmt lögum.
Almannavarnanefnd skal tilnefna a.m.k. einn fulltrúa í AST. Stjórn aðgerða í héraði, þegar almannavarnaástand ríkir, er í höndum lögreglustjóra í viðkomandi lögregluumdæmi. Hann situr í AST ásamt fulltrúa almannavarnanefndar, fulltrúa Slysavarnafélagsins Landsbjargar, fulltrúa Rauða krossins á Íslandi, hlutaðeigandi viðbragðsaðila, samkvæmt viðbragðsáætlun, svo og öðrum hlutaðeigandi aðilum sem tengjast aðgerðum hverju sinni. Lögreglustjóri tilnefnir vettvangsstjóra sem fer með stjórn og samhæfingu á vettvangi.
Kostnaður vegna verkefna sveitarfélaga á grundvelli laga um almannavarnir greiðist af sveitarfélögum. Ef sveitarfélög hafa samstarf um skyldur sínar samkvæmt lögunum skal skipta kostnaði á milli þeirra samkvæmt íbúatölu eða öðrum reiknireglum sem samkomulag verður um.
