Ríkið fer með almannavarnir á landinu öllu, hvort heldur sem er á landi, í lofti eða á sjó. Ríkislögreglustjóri annast málefni almannavarna í umboði ráðherra og tryggir að almannavarnir séu samhæfðar og skipulagðar á landsvísu til að vernda íbúa og eignir gegn hættum.
Ríkislögreglustjóri gegnir lykilhlutverki í almannavörnum og hefur eftirlit með almannavörnum sveitarfélaga. Hann annast gerð hættumats í samráði við almannavarnanefndir og tekur þátt í undirbúningi og gerð viðbragðsáætlana sveitarfélaga. Ríkislögreglustjóri hefur einnig eftirlit með endurskoðun viðbragðsáætlana og samhæfingu viðbragðsaðila og annarra aðila, svo sem sjálfseignarstofnana, félagasamtaka og annarra sem annast framkvæmd almannavarna á tilteknu sviði.
Almannavarnardeild ríkislögreglustjóra hefur eftirlit með gerð hættumats í samráði við almannavarnanefndir sveitarfélaga. Almannavarnadeild veitir ráðgjöf vegna starfa almannavarnanefnda og fundar með þeim þegar þörf þykir. Fulltrúar almannavarnadeildarinnar eru helstu ráðgjafar og samstarfsaðilar í verkefnum sem almannavarnanefndum er falið samkvæmt lögum.
Lögreglustjórar í viðkomandi lögregluumdæmum bera ábyrgð á stjórn aðgerða þegar almannavarnaástand ríkir. Þeir samhæfa viðbrögð við neyðarástandi og tryggja að nauðsynleg úrræði séu til staðar til að bregðast hratt og örugglega við. Lögreglustjórar vinna í nánu samstarfi við almannavarnanefndir og ríkislögreglustjóra til að tryggja skilvirka og samhæfða þjónustu.
Lögreglustjórar taka þátt í gerð viðbragðsáætlana fyrir sitt umdæmi í samvinnu við almannavarnanefndir og ríkislögreglustjóra. Þeir kanna áfallaþol í umdæmi sínu og vinna að hættumati til að undirbúa viðbrögð við mögulegum hættum. Viðbragðsáætlanir eru endurskoðaðar reglulega til að tryggja að þær séu uppfærðar og í samræmi við nýjustu upplýsingar og aðstæður.
Lögreglustjórar hafa eftirlit með samhæfingu viðbragðsaðila og annarra aðila sem annast framkvæmd almannavarna á tilteknu sviði. Þetta felur í sér samvinnu við sjálfseignarstofnanir, félagasamtök og aðra aðila sem koma að almannavörnum. Lögreglustjórar tryggja að allir viðbragðsaðilar séu vel undirbúnir og samhæfðir til að takast á við neyðarástand.
Lögreglustjórar skipuleggja og framkvæma æfingar og þjálfun viðbragðsaðila til að tryggja að allir séu vel undirbúnir til að takast á við neyðarástand. Þeir sjá til þess að viðbragðsáætlanir séu prófaðar reglulega og að allir viðbragðsaðilar taki þátt í æfingum til að tryggja samhæfingu og skilvirkni.
Ríkislögreglustjóri rekur samhæfingarstöð (SST) sem fer með stjórn aðgerða á hættustundu og þegar hún er um garð gengin. Hann annast stjórn aðgerða vegna tiltekinnar hættu í gegnum samhæfingarstöð, óski almannavarnanefnd eða viðbragðsaðili almannavarna þess. Ríkislögreglustjóri hefur yfirumsjón með samvinnu einstakra sveitarfélaga vegna sameiginlegrar hættu og þegar almannavarnanefndir tveggja eða fleiri sveitarfélaga gera viðbragðsáætlun.
Ríkislögreglustjóri hefur heimild til að stofna tímabundna þjónustumiðstöð á hættustundu eða þegar hún er um garð gengin, í samráði við hlutaðeigandi sveitarstjórnir. Þjónustumiðstöðin veitir stuðning og þjónustu til þeirra sem verða fyrir áhrifum af tilteknum atburðum eða áföllum.
Ríkislögreglustjóri skipuleggur forvarnir og almenningsfræðslu á sviði almannavarna, svo og fræðslu stjórnvalda, almennings og einkaaðila um skipulag almannavarnakerfisins eftir því sem þurfa þykir. Hann annast þjálfun og fræðslu á sviði almannavarna til að tryggja að allir viðbragðsaðilar séu vel undirbúnir til að takast á við hættur og áföll.
Sveitarfélög bera ábyrgð á almannavörnum í sínu héraði og vinna í nánu samstarfi við ríkislögreglustjóra. Þau sjá um að skipuleggja og framkvæma almannavarnir á á sínu svæði og tryggja að viðeigandi ráðstafanir séu gerðar til að vernda íbúa og eignir gegn hættum. Þau vinna að þessu markmiði í samvinnu við ríkislögreglustjóra og aðra viðeigandi aðila, og tryggja að allar nauðsynlegar ráðstafanir séu gerðar til að bregðast við hættum og áföllum.
Sveitarfélögin skipa almannavarnanefndir sem hafa það hlutverk að móta stefnu og skipuleggja starf sitt að almannavörnum í héraði. Sveitarstjórnir ákveða fjölda nefndarmanna og í nefndinni sitja fulltrúar úr sveitarstjórn, lögreglustjóri viðkomandi umdæmis og aðrir fulltrúar sem sinna öryggismálum almennings. Almannavarnanefnd kýs sér sjálf formann og varaformann. Sveitarstjórnir ráða starfsmenn almannavarnanefnda og greiða kostnað af störfum þeirra.
Þegar almannavarnarástand ríkir starfar aðgerðarstjórn (AST) í héraði.. Almannavarnanefndir tilnefna a.m.k. einn fulltrúa í AST sem hefur það hlutverk að upplýsa almannavarnanefnd um störf AST. Nefndin getur óskað eftir því að samhæfingarstöð (SST) annist stjórn aðgerða vegna tiltekinnar hættu.
Sveitarfélögin kanna áfallaþol í sínu umdæmi í samvinnu við ríkislögreglustjóra. Þau vinna að gerð og staðfestingu viðbragðsáætlana sem taka mið af hættumati. Eftir að viðbragðsáætlanir hafa verið staðfestar, senda sveitarfélög þær til ríkislögreglustjóra. Almannavarnanefndir skulu endurskoða hættumat og framkvæma prófanir á viðbragðsáætlunum í samvinnu við ríkislögreglustjóra. Sveitarfélög hafa einnig heimild til að vinna með öðrum sveitarfélögum að gerð sameiginlegra viðbragðsáætlana og semja um gagnkvæma aðstoð.
Sé þjónustumiðstöð almannavarna stofnuð á hættustundu eða þegar hún er um garð gengin, veita sveitarfélög henni lið við miðlun upplýsinga og þjónustu. Þau lána einnig fasteignir og lausafjármuni til almannavarna eftir því sem við verður komið, án sérstaks endurgjalds.
Sveitarfélög bera kostnað vegna húsnæðis og fæðis fyrir íbúa sem hafa verið fluttir af hættusvæði. Þau eiga kröfu um endurheimt á hendur þeim sem hafa notið fyrirgreiðslunnar. Sveitarfélög greiða einnig kostnað af störfum almannavarnanefnda, gerð áfallaþolsgreiningar og viðbragðsáætlana í samræmi við hættumat á sínu svæði. Ef sveitarfélög hafa samstarf um skyldur sínar, skiptist kostnaður á milli þeirra samkvæmt íbúatölu.
Sveitarfélög vinna saman að gerð viðbragðsáætlana og tryggja samhæfingu viðbragðsaðila og annarra aðila sem annast framkvæmd almannavarna. Þau taka þátt í æfingum viðbragðsáætlana í samvinnu við ríkislögreglustjóra og aðra viðbragðsaðila, stofnanir ríkis og sveitarfélaga og einkaaðila sem hafa hlutverki að gegna í skipulagi almannavarna.
